Czym jest budownictwo pasywne? Tym określeniem określa się budynki o wysokim wskaźniku energooszczędności, które w celu pokrycia zapotrzebowania na energię cieplną maksymalnie wykorzystują naturalne źródła (głównie słońce) oraz inne urządzenia, pozwalające odzyskać ciepło z już nagrzanego wnętrza, przy jednoczesnym wentylowaniu pomieszczeń i wymianie powietrza. Standardy dla tego typu budownictwa przewidują, że do ogrzania 1m2 domu w przeciągu roku powinno wystarczyć 15kWh energii (w przeliczeniu na inne paliwa jest to 1,5l oleju lub 1,5m3 gazu). Co również istotne, zmniejszone zapotrzebowanie na ogrzewanie nie może być kompensowane większymi wydatkami na energię elektryczną.
Dom pasywny
Projekt domu pasywnego
Jak zbudować pasywny dom, minimalizując koszty jego późniejszej eksploatacji? Wdrażanie pomysłu w życie trzeba zacząć już na etapie projektowania. Budynki energooszczędne powinny mieć klasyczną bryłę (być oparte na planie prostokąta lub kwadratu), bez zbędnych zakamarków i wnęk. Każdy uskok lub załamanie w bryle domu to miejsce, które potencjalnie będzie wymagało dodatkowego ogrzania, dlatego konieczne jest ich unikanie. Kolejnym ważnym działaniem na etapie projektowania jest orientacja domu względem stron świata. Pokoje dzienne i salony umieszcza się od strony południowej, gdzie będą mogły maksymalnie długo wykorzystywać światło słoneczne i dostarczaną przez nie energię cieplną. Bardzo często wyposaża się je w duże, szczelne okna, które zapewniają docieranie słońca do całego pomieszczenia. Te części domu, które nie wymagają okien (schowki, garderoby) lub przebywa się w nich stosunkowo krótko (łazienki, przedpokoje) projektowane są od strony północnej. Dodatkowym atutem na rzecz energooszczędności domu może być jego usytuowanie – osłonięcie przed wiatrem (np. dzięki naturalnemu ukształtowaniu terenu) pozwala zaoszczędzić na kosztach ogrzewania.
Na etapie projektowania warto rozważyć również sposoby ogrzewania domu. Niektóre z pasywnych budynków nie wymagają dodatkowych źródeł ogrzewania, jednak osiągnięcie w nich komfortu cieplnego w polskich warunkach może być trudne. Wybierając ogrzewanie trzeba więc zwrócić uwagę na to, by możliwa była szybka i łatwa jego regulacja. W grę wchodzą piece automatyczne na gaz lub olej (są one najczęściej wykorzystywane). Można również wspomóc się ogrzewaniem elektrycznym oraz odnawialnymi źródłami energii (np. kolektorami słonecznymi, używanymi często do podgrzewania wody).
Materiały i rozwiązania
Na etapie wykonania warto zainwestować w materiały, które zapewnią maksymalną oszczędność energii przy późniejszej eksploatacji. Budownictwo pasywne wymaga przede wszystkim szczelnych pomieszczeń, z których nie będzie uciekało ciepło. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem są ściany wielowarstwowe z grubą (25-40cm) warstwą izolacji, dodatkowo dociepla się również dachy i stropy. Domy pasywne wyposażane są także w szczelne okna (często z potrójnymi szybami i dwoma komorami powietrznymi, stanowiącymi dodatkową izolację) oraz w szczelne drzwi.
Znaczna część energii cieplnej w budownictwie energooszczędnym odzyskiwana jest dzięki zainstalowaniu gruntowych wymienników ciepła, a także odpowiedniemu systemowi wentylacji (z rekuperatorem powietrza). Pozwalają one na maksymalne wykorzystanie ciepła, które w normalnych warunkach zostałoby usunięte na zewnątrz podczas wymiany powietrza. Dzięki wentylacji mechanicznej, która zapewnia dopływ świeżego powietrza, w domu pasywnym można właściwie zrezygnować z otwierania okien, a odpowiednie zaprojektowanie ciągów wentylacyjnych pozwala jeszcze bardziej obniżyć zapotrzebowanie na ciepło. Co prawda nie są to rozwiązania tanie, jednak jednorazowy wydatek na ich zakup zwraca się w przeciągu najbliższych lat eksploatowania domu (szacuje się, że budynek o metrażu ok. 150m2 udaje się ogrzać nawet za 400zł rocznie). Na domy pasywne można również pozyskać dotacje i dopłaty lub wziąć kredyt na preferencyjnych warunkach. Przy rosnących kosztach energii i paliw do pieców CO jest to z pewnością propozycja warta przemyślenia.
Niedawno pisaliśmy również na temat uzyskania finansowania na budowę domów energooszczędnych:„Jak uzyskać dotacje na energooszczędny dom”