Coraz częściej w prasie i niektórych urzędach można się spotkać z określeniem „zielone zamówienia publiczne”. To ten typ zamówień, które ustalając kryteria oceny ofert uwzględniają nie tylko cenę, ale również czynnik środowiskowy. Charakteryzuje je poszukiwanie ekologicznych i energooszczędnych rozwiązań, gwarantujących minimalizację negatywnego wpływu na środowisko.
Idea zielonych zamówień publicznych
Idea zielonych zamówień publicznych jest zgodna z polityką pro-ekologiczną UE oraz wytycznymi prawnymi, zawartymi w dyrektywach. Unijne prawo od lat kładzie duży nacisk na stosowanie rozwiązań oszczędzających energię, minimalizujących produkcję odpadów niemożliwych do recyklingu oraz zastępowanie przestarzałych technologii, negatywnie wpływających na środowisko. Ta polityka znalazła swoje odbicie również w zakresie zamówień publicznych, dając instytucjom decydującym o rodzaju i kryteriach zamówienia możliwość dokonywania bardziej ekologicznych wyborów oraz realizowania jednocześnie innych zadań (np. dbałości o zmniejszanie zanieczyszczenia powietrza w miastach, promowania zrównoważonego rozwoju, itp.).
Mając na uwadze powyższe idee, UE wytypowała 18 obszarów, w których możliwe jest wprowadzenie dodatkowych kryteriów przy zamówieniach publicznych. Wśród wybranych obszarów znalazło się budownictwo (w zakresie oszczędności energii, materiałów budowlanych, gospodarowania odpadami i wodą, a także eliminowania nadmiernego hałasu) oraz szereg pokrewnych zagadnień, takich jak np. płyty ścienne, oświetlenie (wewnętrzne i uliczne) oraz okna. Trwają prace nad ustaleniem kryteriów dla robót i znaków drogowych.
Zielone zamówienia – aspekty praktyczne
Co zielone zamówienia publiczne oznaczają w praktyce dla wykonawców biorących udział w procedurze przetargowej? Podstawową zmianą jest wprowadzenie nowych kryteriów dopuszczenia do udziału w postępowaniu i oceny składanych ofert, uwzględniających wpływ oferowanych rozwiązań na środowisko. Zgodnie z wprowadzonymi zielonymi kryteriami dla obszaru budownictwo, zamawiający może zapisać w SIWZ konieczność stosowania energooszczędnych rozwiązań (w tym również odnawialnych źródeł energii), wykluczyć z postępowania wykonawców, którzy w swojej działalności łamali przepisy związane z ochroną środowiska oraz zażądać wykazania się doświadczeniem w projektowaniu lub wykonawstwie budynków energooszczędnych lub pasywnych. Zgodnie z wytycznymi UE w SIWZ może się również pojawić wymaganie uzyskania określonego procentu energii ze źródeł odnawialnych lub zmniejszonego zapotrzebowania budynku na energię.
Zamawiający ma również możliwość wprowadzenia zakazu stosowania materiałów, które zawierają szkodliwe związki chemiczne lub mają negatywny wpływ na środowisko. Od wykonawcy można również zażądać certyfikatów potwierdzających, że użyte w trakcie budowy drewno pochodzi z legalnych źródeł. Zielone kryteria w budownictwie dotyczą również instalacji wodnych oraz gospodarowania odpadami. W przypadku tego pierwszego obszaru przekłada się to na konieczność stosowania rozwiązań technologicznych, które umożliwiają oszczędzanie wody w urządzeniach sanitarnych oraz maksymalizują możliwości wykorzystania wody deszczowej. W zakresie gospodarowania odpadami zamawiający może zażądać w specyfikacji, by określony procent (nawet do 60%) odpadów rozbiórkowych nadawał się do recyklingu lub ponownego wykorzystania. Pełne informacje dotyczące kryteriów zielonych zamówień w budownictwie można znaleźć na stronie http://ec.europa.eu/environment/gpp/pdf/toolkit/construction_GPP_product_sheet_pl.pdf.
Niespełnienie powyższych wymagań może skutkować niedopuszczeniem do udziału w postępowaniu lub nieprzyznaniem dodatkowych punktów za rozwiązania ekologiczne. A będzie to coraz bardziej licząca się część oferty – UE sugeruje, że waga kryteriów ekologicznych powinna wynosić nawet 10-15% wszystkich możliwych do uzyskania punktów za ofertę. Dla wykonawców jest to istotna informacja – ekologiczne rozwiązania będą miały coraz większą wagę przy podejmowaniu decyzji o wyborze oferty.